توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٨ - تشطير و اطلاق سجع بر آن

يعنى: ظاهر شد بسبب او [نضر] رستگارى من و دست من بواسطه او باز و صاحب مال شد و جارى شد بواسطه او آب كم من يعنى بتوسط وى مال اندك من بسيار شد و چخماق من بواسطه او صاحب آتش گرديد.

كلمه [اثرت‌] يعنى صاحب ثروت گرديد.

و [ثمد] بكسر ثاء و سكون ميم و كسر دال يعنى آب كم و مقصود از آن مال اندك ميباشد.

و كلمه [اورى‌] يعنى صاحب آتش گرديد.

البتّه اينمعنا در صورتى است كه همزه آن مفتوح خوانده شود ولى در صورت مضموم بودن همزه و كسر راء بنابر اينكه صيغه متكلّم از فعل مضارع باشد از ماده [اوريت الزند] بمعناى نارش و آتشش خارج شد البتّه غلط و تصحيف بوده مضافا باينكه طبع سليم از پذيرش آن اباء و امتناع دارد.

تشطير و اطلاق سجع بر آن‌

بنابر قول مذكور كه سجع اختصاص به نثر نداشته و در نظم نيز معمول است تشطير نيز از مصاديق سجع محسوب ميشود.

تشطير عبارت است از اينكه هركدام از دو شطر و دو مصراع بيت را سجعى مخالف با ديگرى قرار دهند و به تعبير ديگر:

سجع واقع در يكى از دو شطر مخالف با سجع واقع در شطر ديگر قرار دهند.